Εισήγηση Δρ.Χριστόδουλου Μέση, προέδρου της Επιτροπής Εποπτείας και Προστασίας Δικαιωμάτων Ψυχικά Ασθενών κατά τη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 18.5.2010

Κοινωνική επανένταξη ενηλίκων που έχουν νοσηλευθεί στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας

Για το θέμα αυτό η ΕΕΠΔΨΑ διεξήγαγε δυό μεγάλες επιστημονικές μελέτες που παρουσιάσθηκαν και σε διεθνή συνέδρια.

Η πρώτη έγινε το 2003 και αφορούσε τους οίκους ευγηρίας (γηροκομεία) στους οποίους καταλήγουν πολλά άτομα με χρονία ψύχωση (κυρίως σχιζοφρένια) λόγω της ανυπαρξίας άλλων ενδιάμεσων δομών στην κοινότητα.

Βρήκαμε πως 10% των ενοίκων των γηροκομείων είναι άτομα με χρονία ψύχωση ανεξάρτητα ηλικίας. Ακόμη πιό ανησυχητικό ήταν το γεγονός ότι κανένας από αυτούς δεν εργαζόταν εκτός του γηροκομείου.

Η δεύτερη συγκριτική μελέτη έγινε το 2000 και επαναλήφθηκε το 2008 σε άτομα που ήσαν έτοιμα να απολυθούν από το Ψυχιατρείο μετά από μακροχρόνια παραμονή τους. Εξετάσθηκε η ετοιμότητα τους να επανενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο και να πετύχουν εργασιακή απόκατάσταση. Τα ίδια ψυχολογικά τεστ επαναλήφθηκαν το 2008 όταν βρίσκονταν ήδη στα διάφορα γηροκομεία.

Τα συμπεράσματα που βγήκαν ήσαν δύο. Πρώτον, ότι οι ακραίες συμπεριφορές (βίας και σεξουαλικής παρενόχλησης ) μειώθηκαν αισθητά, πράγμα που υποδηλεί ότι οφείλονταν κατά κύριο λόγο στην χρόνια ιδρυματοποίηση τους. Δεύτερον, ότι αντίθετα οι δεξιότητες για επιτυχή εργασιακή αποκατάσταση, ανεξαρτητοποίηση και κοινονικοποίηση παρέμειναν μειωμένες. Αυτό σημαίνει πως χρειάζονται πιό εντατικά και εξατομικευμένα προγράμματα προετοιμασίας πριν και μετά την έξοδο από το Ψυχιατρείο.

Σαν αποτέλεσμα των πιό πάνω ευρημάτων εισηγούμαστε τα ακόλουθα:

  1. Δημιουργία ενός δικτύου ενδιάμεσων δομών (ξενώνων, οικοτροφείων και διαμερισμάτων) με τα ανάλογα προγράμματα και επίβλεψη που θα αντικαταστήσουν επιτέλους τα γηροκομεία. Αυτά υπάρχουν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είχαμε την ευκαιρία να τα επισκεφθούμε. Θα πρέπει επίσης να εγκριθεί και το νομοθετικό πλαίσιο που είναι έτοιμο εδώ και ένα χρόνο.
  2. Δημιουργία των σωστών προγραμμάτων και εργαστηρίων για την προετοιμασία και συνεχή υποστήριξη των ατόμων αυτών στην προσπάθεια τους για εργασιακή αποκατάσταση. Η ύπαρξη της Μονάδας Εργασιακής Αοκατάστασης (ΜΕΡΑ) στη Λευκωσία δεν είναι αρκετή από μόνη της. Να δίνονται επίσης τα ανάλογα κίνητρα προς τους εργοδότες που θα τους εργοδοτήσουν.

Δυστυχώς ο φόβος για μείωση η διακοπή των επιδομάτων αναπηρίας που λαμβάνουν όταν εργοδοτηθούν αποτελεί αντικίνητρο για τα άτομα αυτά και τις οικογένειες τους.

Επίσης η δημιουργία στη Λεμεσό πριν δυόμιση χρόνια του πρώτου Σπιτιού στην Κοινότητα μετά από πολλές προσπάθειες ενός λειτουργού των Υπηρεσιών και εθελοντικής πρωτοβουλίας δεν είχε την ανάλογη συνέχεια και στις άλλες πόλεις με αποτέλεσμα να παραμένουμε στο Status Quo των γηροκομείων.