Σημείωμα από την επίσκεψη της Επιτροπής Εποπτείας και Προστασίας Δικαιωμάτων Ψυχικά Ασθενών στις Ψυχιατρικές Δομές της Ιταλίας (Βερόνα: 2-3 Δεκεμβρίου, 2005)

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια των προσπαθειών της Επιτροπής για συνεχή ενημέρωσή της στα θέματα που αφορούν την πορεία της Ψυχιατρικής μεταρρύθμισης σε διάφορες χώρες της Ευρώπης.

Στην επίσκεψη πήραν μέρος όλα τα μέλη της Επιτροπής, πλην της κας Νώρας Νικολαΐδου, η οποία είχε επαγγελματικό κώλυμα, καθώς και η Γραμματέας.

Η Ιταλία επιλέγηκε ως χώρα με ιδιαίτερη εμπειρία στην ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην οποία και είχε πρωτοστατήσει από τη δεκαετία του 1980, οπότε και καταργήθηκαν τα ψυχιατρεία και δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες δομές στην κοινότητα.

Την οργάνωση της επίσκεψης ανέλαβε ο Δρ. Στέλιος Νικολάου, Ψυχίατρος/ Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Βερόνας. Επίσης με την παρέμβαση του Πρέσβη της Ιταλίας στην Κύπρο, διευθετήθηκε συνάντηση με την αντίστοιχη Επιτροπή της περιοχής που εδρεύει στην Βενετία.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα έγιναν επισκέψεις σε Ψυχιατρικό Κέντρο Ημέρας, σε Ψυχιατρικό Θάλαμο Διάγνωσης και Θεραπείας στο Γενικό Νοσοκομείο της Βερόνας σε Κοινοτικό Κέντρο αποκατάστασης για ψυχωσικά άτομα και σε κέντρο Εργασοθεραπείας.

Τα μέλη της Επιτροπής είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν σε λεπτομέρεια για τον τρόπο και τη φιλοσοφία που διέπει την λειτουργία των πιο πάνω δομών, τα προγράμματα που παρέχουν και τα στάδια θεραπείας και αποκατάστασης των ψυχικά ασθενών.

Η συνάντηση με την αντίστοιχη Επιτροπή (Μental Health Commission) έγινε στη Βενετία και συγκεκριμένα με την Περιφερειακή Επιτροπή που αποτελεί τμήμα της ευρύτερης.

Στη διάρκεια της συνάντησης έγινε αλληλοενημέρωση για το ρόλο της και τις αρμοδιότητες των δυο Επιτροπών, τη σύνθεση και τη λειτουργία τους.

Όπως προέκυψε από τη συζήτηση η σύσταση της Επιτροπής είναι σχετικά πρόσφατη και δεν υπάρχει ιδιαίτερη εμπειρία στον τομέα αυτό. Η σύνθεση της Επιτροπής δεν είναι διακλαδική όπως συμβαίνει με την περίπτωση μας, αλλά περιορίζεται σε ψυχιάτρους, παθολόγους και εκπρόσωπο των οικογενειών των ψυχικά ασθενών.

Συμπεράσματα:

Τα μέλη της Επιτροπής, χαρακτήρισαν την επίσκεψη ως ιδιαιτέρα εποικοδομητική και χρήσιμη τόσο από την άποψη των εμπειριών από τις επισκέψεις στις διάφορες δομές, όσο και από τις επαφές με τους λειτουργούς που τις στελεχώνουν.

Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση την Ιταλία έχει εν πολλοίς, πετύχει στο στόχο της χωρίς βέβαια να εξαντλήσει τα περιθώρια για βελτίωση. Ως αρνητικό στοιχείο καταγράφηκε η έλλειψη δομών για τα παιδοψυχιατρικά περιστατικά και τις ψυχογενείς διατροφικές διαταραχές.

Σχολιάστηκε επίσης με σκεπτικισμό το θέμα της υποχρεωτικής νοσηλείας ψυχικά ασθενών, το οποίο με τον τρόπο που ρυθμίζεται αφήνει περιθώρια παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών. Συγκεκριμένα η γνώμη 2 ψυχιάτρων, η ενημέρωση του δημάρχου και στη συνέχεια η τυπική έγκριση του δικαστηρίου, οδηγούν στην υποχρεωτική νοσηλεία ατόμων χωρίς τη δυνατότητα να ακουστούν στο δικαστήριο.

Τέλος η επαφή με το πανεπιστήμιο της Βερόνας μέσω του Δρ. Στ. Νικολάου ανοίγει τις προοπτικές περαιτέρω συνεργασίας στα πλαίσια σχετικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων.