Έκθεση από την επίσκεψη κλιμακίου της Επιτροπής Εποπτείας Ψυχικά Ασθενών σε Κρατικές Ψυχιατρικές Δομές που λειτουργούν στην Αθήνα

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε από τις 7-8 Ιουλίου 2004 και στο κλιμάκιο συμμετείχαν οι Δρ. Χρ. Μέσης, Σ. Παπανεοκλέους, Μ. Καραολή και η Γραμματέας της Επιτροπής Ε. Κανάρη-Μορφάκη.

Το πρόγραμμα της επίσκεψης ετοιμάστηκε από την Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ήταν άριστα οργανωμένο και έδωσε την ευκαιρία στα μέλη του κλιμακίου να αποκτήσουν σφαιρική αντίληψη για την πορεία της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα και να ενημερωθούν για την ελληνική εμπειρία σε θέματα που κατά καιρούς απασχόλησαν την Επιτροπή.

Συγκεκριμένα έγιναν οι ακόλουθες συναντήσεις/επισκέψεις:

Συνάντηση στα γραφεία της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας με τη Διευθύντρια κα Μ. Μαυρατζώτου και τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές

Η κα Μ. Μαυρατζώτου καλωσόρισε το κλιμάκιο της Επιτροπής και ανέφερε ότι η Διεύθυνσή της είναι πάντοτε στη διάθεση της Επιτροπής και του Υπουργείου Υγείας γενικότερα για οποιαδήποτε βοήθεια ή συνεργασία.

Στη συνέχεια η κα Μαυρατζώτου έδωσε το λόγο της στην εκπρόσωπο της Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας Δικαιωμάτων Ψυχικά Ασθενών κα Στρούμπου, η οποία ενημέρωσε γενικά για το ρόλο της Επιτροπής που σε γενικές γραμμές ταυτίζεται με εκείνο της Επιτροπής Εποπτείας.

Η κα Στρούμπου ενημέρωσε ότι ο νόμος προβλέπει στη σύνθεση της Επιτροπής και εκπρόσωπο των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας ή της οικογένειας τους.

Επεσήμανε επίσης ότι παρά το γεγονός ότι ο ρόλος της Επιτροπής είναι συμβουλευτικός εντούτοις μπορεί να εξετάζει και παράπονα που σχετίζονται με θέματα φαρμάκων ή κακής ιατρικής μεταχείρισης (mal practice), ή παραβάσεις των δικαιωμάτων εξειδικευμένης ατομικής φροντίδας.

Από τις απαντήσεις που δόθηκαν σε διευκρινιστικές ερωτήσεις που υποβλήθηκαν από το κλιμάκιο, διασαφηνίστηκε ότι ο διαχωρισμός των κέντρων νοσηλείας σε ασφαλή και συνήθη δεν υφίσταται στην Ελλάδα. Επίσης η ομάδα παρέμβασης στην κρίση (crisis intervention team) αν και προβλέπεται στη νομοθεσία, στην πράξη δεν εφαρμόζεται.

Η κα Στρούμπου παρέδωσε υλικό που αφορά το νομοθετικό πλαίσιο της Επιτροπής και άλλες πληροφορίες για τη δράση της.

Ο Δρ. Μέσης ευχαριστήθηκε για την ενημέρωση και ευχήθηκε να υπάρξει συνέχεια στην επικοινωνία και σε μελλοντική συνεργασία.

Στη συνέχεια τα κλιμάκια των δύο Επιτροπών και η Διευθύντρια Ψυχικής Υγείας συναντήθηκαν εθιμοτυπικά με τον Υπουργό Υγείας, Δρα Νικήτα Κακλαμάνη, ο οποίος καλωσόρισε τα μέλη των δυο Επιτροπών και διαβεβαίωσε για τη στήριξη και τη βοήθεια του Υπουργείου του στο έργο που επιτελούν.

Επίσκεψη στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Τα μέλη του κλιμακίου είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν τμήματα του Νοσοκομείου και να ανταλλάξουν απόψεις με εκπροσώπους της Διεύθυνσης του για ζητήματα που άπτονται της λειτουργίας του.

Οι γενικές εντυπώσεις υπήρξαν θετικές, οι κτιριακές εγκαταστάσεις αισθητά βελτιωμένες με τις ανακαινίσεις από τον σεισμό του 1994. Εντοπίστηκαν προβλήματα υπερπληθυσμού δεδομένου ότι το συγκεκριμένο Νοσοκομείο λειτουργεί ως Κέντρο αναφοράς και επίσης προβλήματα που αφορούν την αριθμητική στελέχωση.

Στο χώρο του Νοσοκομείου τα μέλη του κλιμακίου είχαν την ευκαιρία να συναντηθούν με εκπροσώπους του κινήματος για τη δημιουργία Συλλόγου Χρηστών Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και να ενημερωθούν για το ιστορικό ίδρυσης και λειτουργίας του Σωματείου με την επωνυμία ΑΛΚΥΟΝΙΔΕΣ.

Η παρουσίαση ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, αφού πρόκειται για μια καινοτομία στο χώρο της ψυχικής υγείας στην Ελλάδα. Το Σωματείο διανύει τα πρώτα του βήματα (ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1994) και ο στόχος του είναι η προάσπιση των δικαιωμάτων ατόμων με ψυχική νόσο και προαγωγή της ψυχικής υγείας. Τα μέλη του Σωματείου διαχωρίζονται σε τακτικά και επίτιμα και μπορεί να είναι άτομα με ψυχική νόσο, συγγενείς ή κηδεμόνες τους, εθελοντές εκπαιδευμένοι σε θέματα ψυχικής υγείας, νομικά πρόσωπα ή φορείς με ανάλογο ενδιαφέρον.

Επίσκεψη σε Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής

Το κλιμάκιο επισκέφθηκε δυο ξενώνες που λειτουργούν στην περιοχή Εξαρχείων στην Αθήνα με μικρό αριθμό ενοίκων.

Οι κτιριακές εγκαταστάσεις ήταν άριστα οργανωμένες και η διακλαδική ομάδα στελέχωσής τους έδωσε σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο λειτουργίας τους. Οι ένοικοι προέρχονται από τα ψυχιατρικά νοσοκομεία εφόσον πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια.

Οι εντυπώσεις από τις αναφορές των ενοίκων ήταν θετικές, αφού στην πλειοψηφία τους δήλωσαν ευχαριστημένοι από τα προγράμματα που παρακολουθούν.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε στα μέλη του κλιμακίου ο ενθουσιασμός του προσωπικού που απασχολείται στους ξενώνες που στην πλειοψηφία τους ήταν νεαρά άτομα με ιδιαίτερη διάθεση για προσφορά. Θετικές αναφορές για το προσωπικό έγιναν και από τους ενοίκους.

Επίσκεψη στο Ψυχιατρικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Γ. Γεννηματάς και στο Συνεταιρισμό "Εικόνα"

Το κλιμάκιο είχε συνάντηση με το Διευθυντή του τμήματος Δρα Κ. Αλεξανδρόπουλο, ο οποίος ενημέρωσε για τη λειτουργία του Τμήματος του και τα προβλήματα που συνεχίζει να αντιμετωπίζει παρά τον εκσυγχρονισμό του νοσοκομείου τα τελευταία χρόνια.

Στις επισημάνσεις του Δρος Αλεξανδρόπουλου έγινε αναφορά στον υπερπληθυσμό του Τμήματος (αντί 20 νοσηλεύονται 38 ασθενείς) και στις δυσκολίες που δημιουργεί η ταυτόχρονη νοσηλεία οξέων περιστατικών (με διάταγμα) και περιστατικών εκούσιας νοσηλείας. Επεσήμανε επίσης τα προβλήματα που δημιουργεί η έλλειψη προσωπικού (νοσηλευτικό και εργοθεραπεύτριες) και επίσης η απουσία συντονισμού.

Στη συνέχεια το κλιμάκιο επισκέφθηκε το Κέντρο Ημέρας Νέων και Εφήβων που λειτουργεί στον ευρύτερο χώρο του Νοσοκομείου και συναντήθηκε με εκπροσώπους του Αττικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης για την Ψυχοκοινωνική και επαγγελματική αποκατάσταση νέων με ψυχοκοινωνικά Προβλήματα <<Η ΕΙΚΟΝΑ>>.

Ο συνεταιρισμός αποτελεί προστατευμένο εργαστήρι, λειτουργεί μέσα στο χώρο του νοσοκομείου και οι 6 νέοι που εργάζονται (23-39 ετών) έχουν καθημερινή υποστήριξη από εξειδικευμένο προσωπικό.

Η κύρια δραστηριότητα του Συνεταιρισμού είναι η παροχή υπηρεσιών και η παραγωγή προϊόντων στο χώρο της εκτύπωσης και αναπαραγωγής εικονογραφημάτων ιατρικών ή μη (ακτινογραφίες, υπερηχογραφήματα κλπ) εκτύπωση αφισών με τη χρήση Η/Υ, πόστερ, εμφάνιση φιλμ, slides, δακτυλογραφήσεις, φωτοαντίγραφα κλπ.

Οι νέοι που εργάζονται στο Συνεταιρισμό δήλωσαν απόλυτα ικανοποιημένοι με τη δραστηριοποίηση τους στο χώρο αυτό και με την υποστήριξη που έχουν από το προσωπικό.

Επίσκεψη στην Ειδική Μονάδα Αποκατάστασης και Επαγγελματικής Επανένταξης του ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής

Το κλιμάκιο συναντήθηκε με την Προϊστάμενη του προγράμματος που εφαρμόζεται στην ειδική Μονάδα και με την ομάδα των συνεργατών της και ενημερώθηκε για τους στόχους, τα στάδια του προγράμματος και την όλη λειτουργία της Μονάδας.

Το εν λόγω πρόγραμμα παρέχει την ευκαιρία στα άτομα με ψυχική ασθένεια μετά από διερεύνηση των δυνατοτήτων και αναγκών τους να ακολουθήσουν ένα εξατομικευμένο αποκαταστασιακό πλάνο.

Το πρόγραμμα παρέχει στα άτομα τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν την αποδοχή της ασθένειας τους, την αποδοχή του εαυτού τους ώστε να αποκτούν θετικότερη στάση ζωής, δημιουργική διάθεση και διάθεση για προσφορά και στην απόκτηση ικανοτήτων και δεξιοτήτων κοινωνικών και εργασιακών που διευκολύνουν την πρόσβαση και ενσωμάτωσή τους στα κοινωνικά δρώμενα. Η ολοκλήρωση των διαφόρων σταδίων του προγράμματος οδηγεί τα άτομα στην εξασφάλιση εργασίας. Συγκεκριμένα τα προϊόντα που παράγονται από τα εργαστήρια κατάρτισης (βιβλιοδεσία, χρυσοτυπία, αγροτικές καλλιέργειες – φωτογραφίες, βυζαντινή και λαϊκή τέχνη κλπ) προωθούνται στην αγορά μέσω ειδικών καταστημάτων που λειτουργούν σε διάφορες περιοχές της Αθήνας με τη στήριξη του Συλλόγου ενάντια στην προκατάληψη για τις Ψυχικές Διαταραχές Αναγέννηση και την Κοινωνική Επιχείρηση “Horizon Kosmos”.

Το κλιμάκιο εκτός από την επίσκεψη στα εργαστήρια της Μονάδας αυτής, είχε την ευκαιρία να συναντηθεί με εκπροσώπους των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε κατάστημα που λειτουργεί στα πλαίσια του πιο πάνω προγράμματος στην περιοχή Γκύζη.

Ο Δρ. Μέσης είχε επίσης την ευκαιρία να συναντηθεί με τον Διευθυντή του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής και τέως Υπουργό Υγείας Καθ. Κ. Στεφανή.

Οι γενικές εντυπώσεις του κλιμακίου από την επίσκεψη στις διάφορες δομές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν άριστες, αφού έδωσαν την ευκαιρία για σφαιρική ενημέρωση της πορείας της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα που υλοποιείται μέσω του Προγράμματος <<Ψυχαργώς>> 2001-2010 και τη διαπίστωση ότι τα τελευταία χρόνια έχει επιτελεστεί τεράστια πρόοδος και ουσιαστικά βήματα για την αντιμετώπιση της ψυχικής ασθένειας στην Ελλάδα.